Koagülant Nedir?
Koagülant (pıhtılaştırıcı), suda askıda kalan ve kendiliğinden kolay çökmeyen ince parçacıkların bir araya gelmesini sağlayan kimyasal maddedir. Koagülasyon işlemi, parçacıklar arasındaki elektriksel itme kuvvetini azaltarak katı-sıvı ayrımını kolaylaştırır.
Maden tesislerinde koagülantlar; kömür şlamı, flotasyon atık suyu, tikiner üst akımı ve proses suyu geri kazanımı gibi uygulamalarda değerlendirilebilir.
Aydıntek’in tedarik taleplerini değerlendirdiği başlıca ürün grupları Polialüminyum Klorür (PAC), Demir(III) Klorür (FeCl3) ve PolyDADMAC koagülantlarıdır.
Koagülant Çeşitleri ve Aralarındaki Farklar
| Koagülant | Kimyasal türü | Temel kullanım amacı |
|---|---|---|
| Polialüminyum Klorür (PAC) | İnorganik, alüminyum bazlı | Bulanıklık ve askıda katı giderimi, proses suyu berraklaştırma |
| Demir(III) Klorür (FeCl3) | İnorganik, demir bazlı | Koagülasyon, fosfor giderimi ve uygun koşullarda kirletici çöktürme |
| PolyDADMAC | Organik, katyonik polimer | Yük nötralizasyonu, ince şlam parçacıklarının destabilizasyonu, flokülasyon öncesi şartlandırma |
Polialüminyum Klorür (PAC)
Polialüminyum Klorür (Polyaluminium Chloride), su arıtma ve endüstriyel proseslerde kullanılan alüminyum bazlı bir koagülanttır.
PAC; PAC 30 toz, PAC 17 ve PAC 18 sıvı gibi farklı ticari ürün sınıflarında bulunabilir. Bu sınıflar Al₂O₃ içeriğine, bazisiteye ve üretici spesifikasyonuna göre değerlendirilmelidir.
Demir(III) Klorür (FeCl3)
Demir(III) Klorür; demir 3 klorür, ferrik klorür veya İngilizce Ferric Chloride olarak da bilinir.
Endüstriyel arıtma uygulamalarında özellikle yaklaşık %40 FeCl3 içeren sıvı çözeltiler kullanılır. Demir esaslı koagülantlar, uygun pH koşullarında askıda katı ve bazı kirletici maddelerin ayrılmasını destekleyebilir.
PolyDADMAC (Polidadmak)
PolyDADMAC (Polydiallyldimethylammonium Chloride), yüksek katyonik yük yoğunluğuna sahip organik bir polimer koagülanttır. Sıvı ürünlerde %40 aktif madde içeren ticari sınıflar bulunur.
Özellikle kömür lavuarı gibi ince şlam içeren uygulamalarda, koagülant olarak tek başına veya uygun bir flokülantla birlikte değerlendirilebilir.
Koagülantlar Madencilikte Nerelerde Kullanılır?
| Uygulama | Kullanım amacı |
|---|---|
| Kömür lavuarı ve şlam suyu | İnce kömür ve kil parçacıklarını destabilize ederek çökelmeyi desteklemek |
| Tikiner üst suyu | Askıda katı maddeyi azaltmak ve su berraklığını artırmak |
| Flotasyon çıkış suyu | İnce parçacıkların ayrılmasını ve suyun yeniden kullanımını desteklemek |
| Maden atık suyu | Bulanıklık ve uygun koşullarda bazı kirleticilerin giderimini desteklemek |
| Asit maden drenajı | pH düzenleme ve metal çöktürme işlemlerinden sonra katı-sıvı ayrımını desteklemek |
| Bor ve endüstriyel mineral tesisleri | Uygun proseslerde kil ve mineral şlamlarının çöktürülmesi |
Kömür Lavuarlarında Koagülant Kullanımı
Kömür yıkama tesislerinde çok ince kömür ve kil parçacıkları, proses suyunda askıda kalabilir. Koagülantlar bu parçacıkların destabilizasyonunu destekleyerek sonraki çöktürme ve susuzlaştırma işlemlerine yardımcı olur.
PolyDADMAC gibi katyonik koagülantlar, uygun şartlarda anyonik poliakrilamid (A-PAM) flokülantlarla birlikte kullanılabilir. Ürün seçimi ve uygulama sırası laboratuvar veya tesis denemesiyle belirlenmelidir.
Koagülant ve Flokülant Arasındaki Fark
Koagülant ve flokülant aynı ürün değildir; ancak katı-sıvı ayrımında birbirini tamamlayabilir.
| Özellik | Koagülant | Flokülant |
|---|---|---|
| Temel görevi | İnce parçacıkların kararlılığını bozmak | Parçacıkları daha büyük floklar halinde birleştirmek |
| Baskın mekanizma | Yük nötralizasyonu ve hidroksit çökelmesi | Polimer köprüleme ve flok büyütme |
| Örnek ürünler | PAC, FeCl3, PolyDADMAC | Anyonik, katyonik ve noniyonik PAM |
| Uygulama | Genellikle ilk şartlandırma aşaması | Genellikle sonraki flok oluşturma aşaması |
Koagülant ile flokülant birlikte kullanıldığında hedef, yalnızca hızlı çökelme değil; aynı zamanda uygun çamur yoğunluğu, berrak üst su ve ekonomik toplam kimyasal tüketimidir.
